Cam và quýt- loài quả được đông y ưa chuộng làm thuốc

Lá, hoa, quả, hạt của cam quýt đều có thể dùng làm thuốc. Quả có công dụng kiện tỳ hòa vị, ấm phổi trị ho, ấm bổ cơ thể, ăn vào sẽ tiết ra nước bọt, phù hợp với người bệnh cơ thể yếu, khó thở, bị nhiễm lạnh, ngực và bụng trướng, kém ăn.

Quả cam giàu vitamin C, có tác dụng bảo vệ các động mạch khỏi các phân tử gốc tự do. Đây là những phân tử có sức tàn phá lớn khiến cho các tế bào bị oxy hóa.

cam và quýt

Vai trò của cam và quýt đối vối sức khỏe của mọi người

– Ngoài ra, nước cam còn giúp ngăn ngừa tình trạng cholesterol bị oxy hóa. Những cholesterol bị oxy hóa thường bám chặt vào thành động mạch. Khi tích tụ nhiều sẽ chặn đường cung cấp máu cho các mạch máu, từ đó gây đau tim hoặc đột quỵ. Nước cam giúp tái tạo vitamin E, một trong những chất chống oxy hóa mạnh và là “tuyến phòng thủ” vững chắc đầu tiên chống tình trạng oxy hóa các tế bào.

Cam chứa một liều lượng vitamin C mà cơ thể cần mỗi ngày, giúp bảo vệ những tế bào của cơ thể khỏi tổn thương do những gốc tự do từ căng thẳng và ô nhiễm gây nên. Cam cũng cung cấp cho cơ thể 12,5% lượng cơ trong tổng số xơ bạn cần hàng ngày để chống lại ung thư ruột kết và có lợi cho đường tiêu hoá. Sau khi quả cam được cắt ra hay vắt nước, vitamin C mất đi rất nhanh.

Giá trị dinh dưỡng của cam: 195g cam tươi có chứa103 kcalo, lg chất béo, 4mg calci, 26g cacbonhydrat và 2g protein.

Không cần uống thêm vitamin C, chỉ cần ăn mỗi ngày một quả cam lớn giúp giảm 13% nguy cơ sỏi túi mật. Điều này đúng với phụ nữ, nhưng với nam giới thì không! Nghiên cứu mới đây của Mỹ cho thấy đối với phụ nữ, hàm lượng vitamin C trong máu cao, đồng nghĩa với nguy cơ bị bệnh túi mật và sỏi túi mật thấp. Nhưng với đàn ông thì ngược lại.

So sánh hàm lượng vitamin C trong máu và nguy cơ sỏi túi mật ở phụ nữ cho thấy:

– Nguy cơ bị bệnh túi mật và sỏi túi mật không triệu chứng ở 1/4 người có hàm lượng vitamin C trong máu cao nhất giảm 40% so với 1/4 người có hàm lượng vitamin C trong máu thấp nhất.

– Lượng vitamin C trong máu tăng 0,5 mg/100 ml thì nguy cơ bị bệnh sỏi mật giảm 13%. Theo các nhà nghiên cứu, phụ nữ chẳng cần gì phải uống thêm những viên vitamin C nếu bữa ăn đã có đủ. Bạn chỉ cần ăn một quả cam mỗi ngày và nhớ uống nước cho đủ vì sỏi ở đâu cũng vậy, bao giờ cũng là do uống nước quá ít.

Ai cũng biết cam chứa nhiều chất chống oxy hoá giúp giảm lượng cholesterol và rất giàu vitamin C, đặc biệt có lợi cho hệ thống miễn dịch. Phát hiện mới đây còn cho thấy, trong cam có chất limonin, hạn chế sự phát triển một số tế bào ác tính, chống lại ung thư phổi, miệng, vú, dạ dày và da.

Nói chung các loại nước hoa quả họ cam quýt rất giàu vitamin C và P, kali, folacyn. Chúng giúp tăng cường sức sống, giảm mỏi mệt và tăng cường độ đàn hồi của thành mạch. Các loại nước này cũng rất hữu ích trong các trường hợp bị xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và được xem là một liệu pháp phòng ung thư. Tuy nhiên, nếu bạn bị viêm loét dạ dày, tá tràng, các bệnh đường tiêu hóa thì không nên uống nước cam.

Ngoài ra, nước họ cam quýt cũng tương tác với 1 số loại thuốc nên tốt nhất là không uống nước cam cùng với thuốc. Về y học, từ múi quýt đến vỏ quýt, hạt quýt, xơ, múi, lá quýt đều là vị thuốc. Vỏ quýt trong đông y gọi là trần bì, khi dùng làm thuốc tốt nhất là dùng ở dạng khô.

Trần bì tính ấm, có tác dụng kiện vị (khỏe dạ dày), long đờm, trị ho, trị phong, lợi tiểu, chữa ợ hơi, đau thượng vị. Qua nghiên cứu, y học hiện đại đã chứng minh trong vỏ quýt có tinh dầu thơm gluccoxit orange, aldehit lemon, acid béo… có tác dụng hưng phấn tim, ức chế vận động của dạ dày, ruột và tử cung…

Glucoxit orange có tác dụng giống vitamin P, làm giảm độ giòn của mao mạch, phòng xuất huyết. Vỏ quýt còn là vị thuốc tốt điều trị cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, đặc biệt là có công hiệu đối với các chứng bệnh tỳ vị khí trệ, trướng bụng, rối loạn tiêu hóa, kém ăn, buồn nôn, ho nhiều đờm, khó chịu trong lồng ngực…

Múi quýt có các thành phần dinh dưỡng không thể thiếu được đối với sức khỏe, bao gồm đường, protein, lipid, vitamin, acid hữu cơ, chất khoáng… Người bị cao huyết áp, bệnh mạch vành, đau dạ dày, suy dinh dưỡng, cơ thể suy nhược… ăn quýt đều rất có lợi.

Xơ quýt vị đắng, tính bình, có vitamin A, giúp phòng cao huyết áp, rất có ích đối với người cao tuổi. Nó cũng có tác dụng điều hòa khí, tan đờm, thông lạc, thông kinh, thường dùng trị các chứng khí trệ kinh lạc, ho tức ngực, ho ra máu… Hạt quýt vị đắng, tính bình, có công hiệu điều hòa khí, giảm đau, tan u cục, thường dùng chữa sa nang, sưng đau tinh hoàn, đau lưng, viêm tuyến sữa, vv…

Lá quýt vị đắng, tính bình, có tác dụng trợ can, hành khí, tiêu thũng, tan u cục, dùng chữa các chứng đau mạng sườn, sa nang, đau vú, u cục ở vú. Lá quýt, hoa quýt và hạt có tác dụng hoạt huyết kết tán, giảm sưng đau.

Vỏ quýt còn gọi là trần bì, có giá trị làm thuốc như kiện tỳ, thông khí, hoá trung, tiêu đờm, chống nôn mửa, hút ấm. Do vỏ quýt có lượng tinh dầu thơm, thành phần chính trong tinh dầu là acid hydro carbua chưa no, acid andehyd, glucocid, cồn, vitamin B1.

Ngoài ra, vỏ quýt phơi khô có công dụng hạ khí, hoà trung, tiêu đờm, giã rượu. Vỏ quýt tươi pha uống với đường và ngâm uống cùng với trà có tác dụng thông khí giảm trương, tạo nước bọt, nhuận họng, thanh nhiệt, giảm ho. Ngâm trần bì một tháng trong rượu, rượu không những đậm ngon mà còn thanh phế tiêu đờm.

Vỏ quýt xanh tính ấm, vị đắng, cay, có tác dụng trợ can, phá khí, tan u cục, tiêu tích trệ, dùng chữa các chứng đau trướng mạng sườn, sa nang, cương vú, u cục vú, đau dạ dày, ăn khó tiêu, sốt rét lâu ngày thành báng bụng.

Các bài thuốc chữa bệnh bằng cam quýt

– Ăn không tiêu, nôn mửa, sốt rét, trừ đờm: Một ngày ăn khoảng 4g-12g vỏ quả quýt.

– Cảm mạo: Vỏ quýt tươi 30g, phòng phong 15g, đổ 3 bát nước, sắc lấy 2 bát, hòa đường trắng uống lúc nóng 1 bát, sau nửa giờ hâm nóng uống tiếp 1 bát còn lại.

– Đau bụng, ho, sưng vú: Dùng lá quýt hơ nóng đắp lên, dùng thân vỏ quýt phơi khô sắc với nước.

– Đau bụng khi mang thai do khí uất: Trần bì 3g, mộc hương 3g, thịt lợn nạc 200g. Trước tiên nghiền nhỏ trần bì và mộc hương để sẵn. Làm nóng nồi, cho ít dầu ăn vào, cho thịt lợn vào đảo qua, đổ nước vừa phải, đun sôi, cho trần bì và mộc hương đã nghiền nhỏ, muối vào đảo đều, ăn thịt và nước canh.

– Đau trướng mạng sườn: Xơ quýt (cát lạc) 10g, vỏ quýt xanh 10g, hương phụ 10 gam, sắc uống.

– Giải rượu: Uống nước quả quýt.

– Ho mất tiếng: 12gr vỏ quả quýt sắc với nước, cho thêm ít đường, nhấp uống dần trong ngày.

– Ho, mất tiếng: Trần bì 12g sắc với 200ml nước, còn lại 100ml, thêm đường cho vừa ngọt, uống dần trong ngày.

– Nôn mửa: Vỏ quýt 10g, lá tỳ bà 15g, bọc vải, sắc nước uống. Hoặc lấy vỏ quýt phơi khô 3-5g, nghiền nhỏ thành bột, cho gạo tẻ lượng vừa đủ vào nồi đất nấu thành cháo. Sau đó, vỏ quýt đun một lát, đợi cháo chín tắt bếp. Hàng ngày, vào lúc sáng và tối hâm nóng lên uống trong 5 ngày.

– Sưng tinh hoàn: Dùng từ 6g-16g hạt quýt phơi khô, tán nhỏ, uống với nước.

– Viêm tuyến sữa: Hạt quýt tươi 30g, cho ít rượu, rang khô, đổ nước sắc uống.

– Mẹo vặt làm đẹp: Trộn 1 thìa canh nước cam với 2 thìa canh sữa chua trong bát, bạn sẽ có ngay một loại mặt nạ dành cho làn da. Đắp mặt nạ lên cổ và mặt trong 10-15 phút mỗi ngày, rồi rửa bằng nước ấm, bạn sẽ có làn da luôn căng mịn.