QUẤT – loài quả trưng bày quen thuộc có tác dụng tốt cho dạ dày’

Quất từ lâu đã được dùng ăn tươi, làm mứt, có tác dụng điều hòa khí, tan đờm, tiêu hóa thức ăn, lợi dạ dày.

Quả quất ăn có mùi thơm, vị chua ngọt, vỏ có chất dầu cay thơm. Qua phân tích, quất giàu chất vitamin C, các loại đường, dầu bay hơi. Thành phần hóa học của quả quất gồm: dịch quả quất chứa pectin 10%, vitamin C 0.15-0.24mg%, Fe 5.1mg%. Cu 0.8mg%, đường, acid hữu cơ và chất fortunelin, Vỏ quả quất chứa tinh dầu gồm 25 thành phần, trong đó có a-pinen 0.4%, b-pinen 2.7%, sabinen 2.8%, limonen 8.4%, b-ocimen 0.3%, linalol 1.55%.

Dược tính của quả quất có những gì?

Theo Đông y, quả quất có vị chua, hơi ngọt, the, mùi thơm, tính ấm, không độc, có tác dụng điều khí, kiện tỳ, chỉ khát, giảm ho, tiêu phù, tan đờm, điều hòa khí; dùng để chữa ho do phong hàn, các bệnh đường tiêu hóa (đầy tức vùng thượng vị, đau dạ dày, nôn mửa, chán ăn), đau bụng hoặc sa dạ con sau sinh…

Ăn quất với lượng đường phèn hợp lý có thể chữa ho hen do phong hàn ở người già; ăn quả tươi chữa rối loạn tiêu hóa, đau dạ dày. Quất ướp đường ăn có tác dụng khai vị, điều hòa khí… Lá quất vị cay đắng, tính lạnh, có tác dụng điều hòa, cải thiện chức năng gan, kích thích tiêu hóa, thông phế khí, chống nôn, nấc, tiêu hạch…

Hạt quất vị chua cay, tính bình, dùng chữa các bệnh về mắt, viêm họng, tinh hoàn sưng to sa xuống dưới, có hạch ở cổ. Rễ quất vị chua cay, tính ấm, có tác dụng tỉnh tỳ, hành khí và tán kết, dùng chữa chứng nôn do bệnh lý dạ dày, nấc, nghẹn, mụn nhọt.

quả quất

Các bài thuốc chữa bệnh bằng quất:

– nang sưng đau: Rễ quất 60g, vỏ quả chanh hoặc vỏ quýt 15g, hạt thìa là 30g, sắc với nước, thêm chút rượu vào uống ngày 3 lần.
– Cảm mạo: Lá quất 30g, đổ 3 bát nước sắc còn 1 bát, hòa đường vừa đủ, uống lúc nóng.
– Chán ăn và đầy bụng, khó tiêu: Quả quất 100g ngâm trong 500ml rượu trắng thấp độ, sau 2 tuần mang ra dùng. Trước mỗi bữa ăn, uống 15–20ml, dùng liên tục trong nhiều ngày.

– Dạ dày đau, thượng bị đầy tức, nấc, ợ hơi, chán ăn: Quả quất 500g xắt lát, trộn đều với 500g đường trắng, cho vào lọ kín trong 2 tuần. Mỗi ngày 25g nước cốt hoà với nước ấm, chia nhiều lần uống, dùng liên tục trong nhiều ngày.

– Đại tiện khó khăn, bụng trên đây trướng: Quả quất 50g, sắc uống trong ngày.
– Đau trướng bụng: Quất tươi ăn liền 10 quả lúc đói.
– Ho gà trẻ em: Quất 10 gam, gừng tươi 6 gam, thiên trúc hoàng 6 gam, sắc uống, mỗi ngày 1 lần.
– Đau bụng dưới sau đẻ: Rễ quất 120g, nấu với rượu uống.

– Đau họng, miệng khô, răng đau, lưỡi tê: quả quất 500g xắt thành lát, phơi khô, cho vào lọ cùng 250g chè xanh, đậy kín, để trong 1 tháng. Mỗi ngày dùng 25g nước cốt hòa với nước ấm, chia 2-3 lần uống trong ngày. Bài thuốc này còn có tác dụng giải rượu.

– Hậu sản bị phù nề, vàng da: Quả quất non 50g, nghệ vàng 100g, nghệ đen 100g, hương phụ 100g, cặn nước tiểu trẻ con 5g. Tất cả thái mỏng, phơi khô, tán bột mịn, trộn với mật ong làm viên bằng hạt ngô. Ngày uống 10 viên.
– Ho lâu ngày không khỏi: Hạt quất 10g, lá thạch xương bồ 10g, hạt chanh 10g, mật gà đen 1 cái. Tất cả để tươi, giã nát, thêm đường, hấp cơm, uống làm 2-3 lần trong ngày.

– Ho nhiều đờm: Quất 5 quả, đường phèn vừa đủ, hấp cách thủy, ngày ăn 2 lần, liền trong 3 ngày.
– Ho ở trẻ em: Quả quất chín tươi 10g, rửa sạch, cho vào chén cùng với ít đường phèn hoặc mật ong, đem hấp chín trong 15-20 phút. Nghiền nát, để nguội, cho trẻ uống làm 3 lần trong ngày. Dùng 3-4 ngày.
– Nghẹn: Vỏ quất 20g, sấy khô, tán thành bột, sắc uống nóng.

– Nên do bệnh lý dạ dày: Rễ quất, hoắc hương, thích lệ tử, rễ đông quỳ mỗi thứ 15g, sắc uống trong ngày.
– Nôn mửa: Vỏ quả quất tươi 9g, phối hợp với gừng tươi nướng vàng 9g, sắc với 200ml nước còn 50ml, uống một lần trong ngày.

– Nghẹn nấc ở người cao tuổi: Lấy vỏ quả quất 20g, phơi hoặc sấy khô, tán bột rồi uống với nước ấm.
– Nôn ra máu: Hạt quất 1 chén nhỏ, bóc bỏ vỏ, lấy nhân, sao vàng, giã nhỏ, sắc uống làm 2 lần trong ngày.
– Sa nang sưng đau: Rễ quất 15-16g, sắc uống.

– Sa tử cung: rễ quất 90g, hoàng tinh sống 30g, rễ cây thìa là 60g, dạ dày lợn 1 cái. Tất cả hầm với một phần nước một phần rượu, chia 2 phần ăn trong ngày.
– Táo bón, ngực bụng trướng đây: Dùng 50g quả quất sắc nước uống.
– Tiểu tiện nhỏ giọt, nước tiểu lẫn máu: Rễ quất 30g, đường phèn 15g, sắc với nước uống trong ngày.

– Viêm loét dạ dày, tá tràng: Rễ quất 30g rửa sạch, xắt thành từng đoạn ngắn; dạ dày lợn 150g xắt miếng. Cho 2 thứ cho vào nồi, thêm nước (hoặc nửa nước nửa rượu) hầm chín, nêm gia vị, ăn cả cái lẫn nước. Bài thuốc này có tác dụng chữa viêm loét dạ dày – tá tràng thể can khí phạm vị, biểu hiện là thượng vị đau trướng, cơn đau lan ra 2 bên mạn sườn (đau tăng khi ấn vào), buồn nôn, ợ hơi, ăn khó tiêu, trung tiện được thì dễ chịu, đại tiện khó khăn, tinh thần uất ức, rêu lưỡi trắng dày. Chú ý: Tránh nhầm hạt quất với hạt quýt (Đông y gọi là quất hạch). .

Nước quất: (1)

Nguyên liệu:
* Nước đường cô đặc 50ml
* Quất 6 quả
* Đá 5 viên

Cách làm:
Lấy 5 quả quất vắt lấy nước cốt, bỏ hạt, quả còn lại bổ cau. Rót nước đường vào cốc nước cốt quất, thả đá và quất bổ miếng. Món này uống nóng cũng ngon.

(2) Nước giải khát quất có tác dụng bổ, dễ tiêu: Quả quất chín 1kg rửa sạch, để ráo nước. Dùng kim sạch châm sâu vào quả 5-6 lỗ, rồi cho vào lọ rộng miệng cùng với đường 2kg; cứ một lớp quất lại một lớp đường. Đậy kín, để trong 7 ngày, được dịch quất đường (sirô quất) màu vàng, mùi thơm. Khi dùng, lấy 1-2 thìa to sirô này pha với 150ml nước đun sôi để nguội, khuấy đều mà uống.

Mỗi ngày dùng 25g nước cốt trên hòa với nước ấm ấm, uống nhiều lần trong ngày và uống liên tục vài ngày để chữa dạ dày đau, vùng thượng vị đầy tức, nấc, ợ hơi, chán ăn.

Rượu quất khai vị: 100g quả quất ngâm với 500ml rượu trắng, lượng quả nhiều hơn thì thêm rượu theo tỉ lệ như vậy. Ngâm khoảng hai tuần là có thể dùng được. Hằng ngày, trước mỗi bữa ăn uống từ 15-20ml rất tốt bởi nó có tác dụng giúp ăn ngon miệng và chữa bụng trường đầy, ấm ách khó tiêu.