Khô mắt là một trong những vấn đề về mắt phổ biến hiện nay, đặc biệt ở người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc làm việc trong môi trường điều hòa. Tình trạng này xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc chất lượng nước mắt không đảm bảo để duy trì độ ẩm cần thiết cho bề mặt mắt. Nếu kéo dài, khô mắt có thể ảnh hưởng đến thị lực, gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày và làm tăng nguy cơ tổn thương bề mặt giác mạc.
Khô mắt là gì?
Mắt cần nước mắt để hoạt động bình thường
Nước mắt không chỉ giúp làm ẩm mắt mà còn có vai trò:
- Bảo vệ bề mặt giác mạc
- Loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn
- Hỗ trợ nhìn rõ hơn
- Giữ bề mặt mắt trơn láng và ổn định
Khô mắt xảy ra khi:
- Mắt không tạo đủ nước mắt
- Nước mắt bốc hơi quá nhanh
- Chất lượng nước mắt không đủ tốt để duy trì độ ẩm cho mắt
Đây là tình trạng rất phổ biến
Theo National Eye Institute (NEI), hàng triệu người trên thế giới đang gặp tình trạng khô mắt với mức độ khác nhau. Tình trạng này có thể xuất hiện tạm thời hoặc kéo dài thành bệnh lý mạn tính.
Triệu chứng khô mắt thường gặp
Không phải lúc nào khô mắt cũng chỉ là cảm giác “khô”
Các triệu chứng phổ biến gồm:
- Cảm giác khô rát
- Cộm như có cát trong mắt
- Châm chích hoặc nóng rát
- Đỏ mắt
- Nhạy cảm với ánh sáng
- Mỏi mắt
- Nhìn mờ tạm thời
- Khó đeo kính áp tròng
Chảy nước mắt cũng có thể là dấu hiệu khô mắt
Nhiều người bất ngờ khi biết rằng mắt chảy nước liên tục đôi khi lại là dấu hiệu của khô mắt.
Theo các chuyên gia, khi mắt bị kích ứng do khô, cơ thể có thể phản ứng bằng cách tiết nhiều nước mắt hơn. Tuy nhiên lượng nước mắt này thường không đủ chất lượng để duy trì độ ẩm ổn định cho mắt.
Nguyên nhân gây khô mắt
Mắt không tạo đủ nước mắt
Một số trường hợp khô mắt xảy ra do tuyến lệ hoạt động kém, khiến mắt không sản xuất đủ lượng nước mắt cần thiết. Nguyên nhân có thể liên quan:
- Tuổi tác
- Rối loạn nội tiết
- Một số bệnh tự miễn
- Tác dụng phụ của thuốc
Nước mắt bốc hơi quá nhanh
Đây là nguyên nhân rất phổ biến hiện nay.
Các yếu tố làm nước mắt bay hơi nhanh gồm:
- Môi trường nhiều gió
- Không khí khô
- Điều hòa nhiệt độ
- Khói thuốc
- Làm việc trước màn hình quá lâu
Vì sao dùng điện thoại và máy tính dễ gây khô mắt?
Chúng ta chớp mắt ít hơn khi nhìn màn hình
Theo các chuyên gia nhãn khoa, khi tập trung nhìn máy tính hoặc điện thoại, tần suất chớp mắt thường giảm đáng kể.
Điều này khiến:
- Nước mắt bốc hơi nhanh hơn
- Bề mặt mắt khô hơn
- Tăng cảm giác mỏi và kích ứng mắt
Khô mắt đang ngày càng phổ biến ở người trẻ
Trước đây, khô mắt thường gặp nhiều ở người lớn tuổi. Tuy nhiên hiện nay:
- Nhân viên văn phòng
- Học sinh
- Người làm việc trực tuyến nhiều giờ
cũng có nguy cơ cao gặp tình trạng này do thời gian tiếp xúc màn hình kéo dài.
Những ai có nguy cơ bị khô mắt cao hơn?
Các nhóm có nguy cơ cao gồm:
- Người trên 50 tuổi
- Phụ nữ trong giai đoạn mang thai hoặc mãn kinh
- Người đeo kính áp tròng thường xuyên
- Người mắc bệnh tự miễn
- Người mắc tiểu đường
- Người có bệnh tuyến giáp
- Người dùng một số loại thuốc chống dị ứng hoặc chống trầm cảm
Hội chứng Sjögren có liên quan đến khô mắt
Sjögren là bệnh tự miễn có thể khiến cơ thể tấn công các tuyến sản xuất nước mắt và nước bọt.
Người mắc hội chứng này thường gặp:
- Khô mắt kéo dài
- Khô miệng
- Khó nuốt
- Mệt mỏi mạn tính
Khô mắt có nguy hiểm không?
Trường hợp nhẹ thường không gây biến chứng nghiêm trọng
Ở giai đoạn đầu, khô mắt chủ yếu gây:
- Khó chịu
- Giảm chất lượng cuộc sống
- Khó tập trung khi làm việc hoặc học tập
Tuy nhiên nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể kéo dài và nặng hơn.
Khô mắt nặng có thể ảnh hưởng giác mạc
National Eye Institute cho biết khô mắt nghiêm trọng kéo dài có thể:
- Gây tổn thương bề mặt giác mạc
- Tăng nguy cơ viêm mắt
- Ảnh hưởng thị lực trong một số trường hợp
Bác sĩ chẩn đoán khô mắt như thế nào?
Cần khám mắt khi triệu chứng kéo dài
Bác sĩ nhãn khoa có thể đánh giá:
- Lượng nước mắt được sản xuất
- Tốc độ bay hơi của nước mắt
- Cấu trúc mí mắt
- Tình trạng bề mặt giác mạc
Không nên tự chẩn đoán
Nhiều triệu chứng của khô mắt có thể giống:
- Dị ứng mắt
- Viêm kết mạc
- Các bệnh lý giác mạc khác
Do đó cần được thăm khám nếu tình trạng kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.
Điều trị khô mắt như thế nào?
Nước mắt nhân tạo là lựa chọn phổ biến
Đối với trường hợp nhẹ, bác sĩ thường khuyến nghị:
- Nước mắt nhân tạo
- Gel dưỡng ẩm mắt
- Thuốc mỡ bôi mắt phù hợp
Một số trường hợp cần thuốc kê đơn
Nếu khô mắt nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thuốc nhỏ mắt chống viêm
- Thuốc giúp tăng sản xuất nước mắt
- Các phương pháp điều trị chuyên sâu khác
Những cách giúp cải thiện khô mắt hằng ngày
Áp dụng quy tắc 20-20-20
Khi làm việc với màn hình:
- Sau mỗi 20 phút
- Nhìn xa khoảng 20 feet (khoảng 6 mét)
- Trong ít nhất 20 giây
Điều này giúp mắt thư giãn và tăng tần suất chớp mắt.
Một số thói quen có lợi cho mắt
Các chuyên gia khuyến nghị:
- Uống đủ nước
- Ngủ 7–8 giờ mỗi đêm
- Hạn chế khói thuốc
- Sử dụng máy tạo độ ẩm nếu không khí quá khô
- Đeo kính bảo vệ khi ra gió mạnh
- Chủ động chớp mắt thường xuyên hơn khi dùng thiết bị điện tử
Chế độ ăn uống cũng có thể hỗ trợ
Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung thực phẩm giàu Omega-3, Vitamin A và chất chống oxy hóa có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe bề mặt mắt và chức năng nước mắt.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Bạn nên khám chuyên khoa mắt nếu:
- Khô mắt kéo dài nhiều tuần
- Mắt đỏ hoặc đau thường xuyên
- Nhìn mờ kéo dài
- Khó chịu ảnh hưởng công việc và sinh hoạt
- Nước mắt nhân tạo không còn hiệu quả
Kết luận
Khô mắt là tình trạng phổ biến xảy ra khi mắt không có đủ nước mắt hoặc nước mắt không hoạt động hiệu quả để giữ ẩm cho bề mặt mắt. Bệnh có thể gây khô rát, đỏ mắt, nhìn mờ và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống nếu kéo dài. Việc hạn chế thời gian nhìn màn hình liên tục, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và khám mắt khi có triệu chứng kéo dài là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe đôi mắt.