Nấm móng tay: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị hiệu quả

Bệnh nấm móng ảnh hưởng đến khoảng 10% dân số nói chung, trong đó tỉ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng mạnh theo tuổi tác. Theo các số liệu thống kê y khoa, tỷ lệ này đạt khoảng 20% ở những người trên 60 tuổi và có thể lên tới 50% ở những người từ 70 tuổi trở lên. Nấm móng có thể xảy ra ở cả móng tay và móng chân, nhưng nấm móng tay thường gây ra nhiều phiền toái hơn trong giao tiếp và sinh hoạt hàng ngày do bàn tay là bộ phận tiếp xúc trực tiếp nhiều nhất. Nhiều người thắc mắc nấm móng tay là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao, nguyên nhân do đâu và làm thế nào để điều trị dứt điểm tình trạng này. Cùng Sức Khỏe Và Đời Sống tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.

Nấm móng tay là bệnh gì?

Nấm móng tay là một bệnh lý nhiễm trùng tại chỗ do các loài vi nấm tấn công vào bản móng, giường móng hoặc vùng mô xung quanh móng. Khi vi nấm xâm nhập, chúng sẽ phá hủy dần cấu trúc chất sừng (keratin) của móng, dẫn đến những thay đổi bất thường về hình dáng, màu sắc và độ chắc khỏe của móng tay. Bệnh không chỉ làm mất đi tính thẩm mỹ của đôi bàn tay mà còn có thể gây đau nhức, khó chịu trong quá trình làm việc và sinh hoạt.

Sự suy giảm của hàng rào bảo vệ móng theo tuổi tác là một trong những lý do khiến người lớn tuổi dễ bị nấm móng tay tấn công. Bên cạnh đó, các bệnh lý toàn thân làm giảm lưu thông máu hoặc suy yếu hệ miễn dịch cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi nấm phát triển. Thống kê y khoa cho thấy nguy cơ mắc bệnh nấm móng ở người bị đái tháo đường cao hơn từ 1,9 đến 2,8 lần so với người bình thường. Đối với những bệnh nhân bị nhiễm virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV), tỷ lệ mắc bệnh lý này có thể dao động trong khoảng từ 15% đến 40%.

Dấu hiệu bị nấm móng tay

Nhận biết sớm các triệu chứng ban đầu là vô cùng quan trọng để ngăn chặn vi nấm phá hủy toàn bộ bản móng. Người bệnh có thể nhận biết sớm tình trạng nhiễm trùng thông qua một số dấu hiệu bị nấm móng tay bất thường dưới đây:

• Sự biến đổi màu sắc của móng: Ban đầu, móng tay xuất hiện các đốm hoặc vệt màu trắng, vàng nhạt hoặc nâu ở phần đầu hoặc hai bên cạnh móng. Nếu không được can thiệp kịp thời, vùng đổi màu này sẽ lan rộng ra toàn bộ bề mặt móng, khiến móng trở nên đục ngầu, xám xịt hoặc chuyển sang màu nâu sẫm.
• Hiện tượng dày sừng dưới móng: Phần da dưới móng (giường móng) có xu hướng tăng sinh sừng, tích tụ các tế bào chết dạng bột mịn khiến móng bị đẩy lên cao, dày lên bất thường và dần tách ra khỏi giường móng.
• Móng mất đi độ bóng tự nhiên: Bề mặt móng tay không còn láng mịn, hồng hào mà trở nên thô ráp, xù xì, khô khốc, xuất hiện các sọc dọc hoặc sọc ngang rõ rệt.
• Móng trở nên giòn và dễ vỡ: Vi nấm ăn mòn cấu trúc keratin làm móng mất đi tính đàn hồi. Móng tay bị nấm sẽ rất giòn, dễ nứt nẻ, mủn nát và vỡ vụn thành những mảnh nhỏ ngay cả khi chỉ chịu tác động nhẹ hoặc khi cắt tỉa.
• Sưng đỏ và đau nhức vùng quanh móng: Ở những trường hợp nhiễm nấm men Candida, vùng da xung quanh móng (nếp gấp móng gần và bên) thường có biểu hiện sưng tấy, đỏ ửng, gây cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc ngứa ngáy, đôi khi có thể rỉ mủ khi ấn vào.

Để có cái nhìn trực quan hơn, người bệnh thường tìm kiếm hình ảnh nấm móng tay trên các phương tiện truyền thông y khoa. Giai đoạn đầu, hình ảnh nấm móng tay thường chỉ là một chấm nhỏ màu vàng nhạt ở góc móng, nhưng ở giai đoạn muộn, móng tay bị nấm sẽ biến dạng hoàn toàn, xù xì như vỏ cây và tách rời khỏi thịt ngón tay.

Nguyên nhân bị nấm móng tay

Tác nhân gây ra tình trạng nhiễm trùng móng tay vô cùng đa dạng, chủ yếu thuộc ba nhóm vi nấm chính dưới đây:

• Nấm sợi (Dermatophytes): Đây là thủ phạm phổ biến nhất gây ra phần lớn các ca nấm móng. Trong đó, loài Trichophyton rubrum và Trichophyton mentagrophytes chiếm tỷ lệ cao nhất. Một số chủng nấm sợi khác ít gặp hơn bao gồm Epidermophyton floccosum và các loài thuộc chi Microsporum.
• Nấm men (Yeasts): Điển hình và thường gặp nhất ở móng tay là loài Candida albicans. Bên cạnh đó, các chủng nấm men khác như Candida tropicalis hay Candida parapsilosis cũng có thể gây bệnh. Những người thường xuyên để tay ẩm ướt là đối tượng tấn công hàng đầu của nhóm nấm này.
• Nấm mốc (Nondermatophyte molds): Một số loại nấm mốc thuộc chi Aspergillus, Fusarium hoặc Acremonium cũng có khả năng xâm nhập và hủy hoại móng tay, tuy nhiên tỷ lệ gặp phải thường thấp hơn so với hai nhóm trên.

Việc bị nấm móng tay không chỉ phụ thuộc vào sự hiện diện của bào tử nấm mà còn liên quan chặt chẽ đến các yếu tố nguy cơ từ môi trường và lối sống. Những người làm công việc đòi hỏi phải ngâm tay liên tục trong nước, xà phòng hoặc hóa chất tẩy rửa như nhân viên dọn dẹp, thợ làm tóc, người rửa bát hay người làm nội trợ thường có nguy cơ mắc bệnh rất cao. Ngoài ra, việc cắt khóe móng tay quá sâu, chấn thương móng do va đập hoặc thói quen dùng chung các dụng cụ làm móng chưa được tiệt trùng cũng tạo ra những vết xước siêu nhỏ, mở đường cho vi nấm tấn công vào sâu bên trong.

Móng tay bị nấm có bao nhiêu loại?

Dựa trên hình thái lâm sàng và con đường xâm nhập cụ thể của vi nấm vào cấu trúc móng, y học phân loại móng tay bị nấm thành bốn thể chính dưới đây:

• Nấm móng dưới móng ở phần bên và phần xa (DLSO): Đây là thể lâm sàng phổ biến nhất của bệnh. Vi nấm tấn công từ vùng da dưới đầu móng hoặc hai bên cạnh móng, sau đó di chuyển dần vào trong hướng về phía gốc móng. Thể này thường làm móng dày lên, chuyển màu vàng đục và dễ bong tách.
• Nấm móng dưới móng ở phần gần (PSO): Trái ngược với thể trên, vi nấm sẽ xâm nhập từ vùng nếp gấp móng gần (vùng da ở gốc móng gần lớp biểu bì) rồi lan dần ra phía đầu móng. Thể này thường ít gặp ở người khỏe mạnh và được coi là một dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng.
• Nấm móng nông màu trắng (SWO): Ở thể này, vi nấm tấn công trực tiếp vào bề mặt phía trên của bản móng mà không đi sâu vào giường móng. Triệu chứng đặc trưng là sự xuất hiện của các mảng hoặc đốm trắng đục, khô khốc trên mặt móng, khi cạo nhẹ sẽ thấy lớp bột mịn bong ra.
• Loạn dưỡng toàn móng (TDO): Đây là giai đoạn cuối cùng và nặng nề nhất khi toàn bộ cấu trúc móng bị phá hủy hoàn toàn. Bản móng lúc này bị mất dạng hoàn toàn, chỉ còn lại một khối sừng xù xì, mủn nát, có thể tự rụng hoặc phải can thiệp loại bỏ hoàn toàn.

Nấm móng tay có nguy hiểm không?

Nhiều người thường chủ quan cho rằng nhiễm nấm ở móng chỉ là một vấn đề thẩm mỹ ngoài da và không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu để bệnh kéo dài không điều trị, các biến chứng nghiêm trọng hoàn toàn có thể xảy ra.

Vi nấm khi khu trú lâu ngày tại móng sẽ liên tục bào mòn và làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của đầu ngón tay. Những vết nứt nẻ, bong tróc xung quanh móng tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn có hại dễ dàng xâm nhập, dẫn đến tình trạng viêm quanh móng cấp tính hoặc mạn tính. Đối với những người có hệ miễn dịch yếu, người lớn tuổi hoặc bệnh nhân đái tháo đường, biến chứng này có thể tiến triển thành viêm mô tế bào, một tình trạng nhiễm trùng sâu dưới da vô cùng nguy hiểm, có nguy cơ phải cắt cụt chi nếu nhiễm trùng lan vào xương hoặc máu.

Bên cạnh các mối nguy về thể chất, bệnh nấm móng tay còn gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống. Cảm giác đau nhức âm ỉ ở đầu ngón tay làm hạn chế các hoạt động đòi hỏi sự khéo léo như viết chữ, gõ bàn phím, may vá hay cầm nắm đồ vật. Hơn thế nữa, đôi bàn tay loang lổ, biến dạng và xù xì khiến người bệnh luôn cảm thấy tự ti, e ngại trong giao tiếp xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và cơ hội nghề nghiệp.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh không nên tự ý điều trị tại nhà khi chưa có sự chẩn đoán chuyên môn từ nhân viên y tế. Bạn nên chủ động tìm đến các bác sĩ chuyên khoa da liễu khi nhận thấy các dấu hiệu dưới đây:

• Tình trạng móng tay đổi màu, dày lên hoặc nứt nẻ ngày càng trầm trọng và bắt đầu lan sang các ngón tay lành khác.
• Vùng da xung quanh móng có biểu hiện sưng tấy đỏ, nóng rát, đau nhức dữ dội hoặc xuất hiện mủ chảy ra từ khóe móng.
• Móng tay có hiện tượng chảy máu dưới móng hoặc tự động bong tách hoàn toàn ra khỏi giường móng mà không rõ nguyên nhân.
• Bạn đang mắc các bệnh lý nền mạn tính như tiểu đường, suy thận, xơ vữa động mạch ngoại biên hoặc đang sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch.
• Việc tự ý sử dụng các loại kem bôi kháng nấm không kê đơn tại nhà sau vài tuần không đem lại bất kỳ sự cải thiện nào.

Phương pháp chẩn đoán bệnh nấm móng tay

Do các biểu hiện của nấm móng rất dễ nhầm lẫn với một số bệnh lý về móng khác như vảy nến móng, lichen phẳng, loạn dưỡng móng do chấn thương hoặc nhiễm khuẩn, việc thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng là vô cùng cần thiết. Bác sĩ da liễu sẽ tiến hành các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu dưới đây:

• Soi tươi trực tiếp với kali hydroxyd (KOH): Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng để cạo lấy một ít vụn sừng hoặc vảy da dưới móng của người bệnh. Mẫu phẩm này được hòa tan trong dung dịch KOH để làm mềm chất sừng, sau đó quan sát dưới kính hiển vi nhằm tìm kiếm sự hiện diện của các sợi nấm chia đốt hoặc tế bào nấm men. Phương pháp này cho kết quả rất nhanh chóng.
• Nuôi cấy nấm: Một phần vụn móng sẽ được cấy vào môi trường dinh dưỡng đặc biệt (như môi trường Sabouraud) và ủ trong một thời gian để nấm phát triển thành khóm. Phương pháp này giúp định danh chính xác chủng nấm gây bệnh là nấm sợi, nấm men hay nấm mốc, từ đó giúp bác sĩ lựa chọn loại thuốc kháng nấm đặc trị phù hợp nhất.
• Xét nghiệm mô bệnh học móng: Trong một số trường hợp khó chẩn đoán, bác sĩ có thể cắt một mẩu bản móng nhỏ để đem đi nhuộm đặc biệt (như nhuộm PAS). Dưới kính hiển vi quang học, cấu trúc sợi nấm bám sâu trong các lớp sừng sẽ hiện lên rõ nét, giúp khẳng định chắc chắn tình trạng nhiễm trùng.
• Nội soi da (Dermoscopy): Đây là kỹ thuật hiện đại sử dụng kính hiển vi cầm tay có độ phóng đại lớn để quan sát trực tiếp bề mặt móng. Các hình ảnh như lớp sừng dày dưới móng dạng răng cưa hay sự thay đổi sắc tố không đều sẽ giúp bác sĩ đưa ra đánh giá chính xác về mức độ tổn thương của móng.

Cách điều trị móng tay bị nấm hiệu quả

Việc điều trị dứt điểm tình trạng móng tay bị nấm thường đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì, có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng hoặc lâu hơn do móng tay cần thời gian dài để mọc lại hoàn toàn. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị dưới đây:

• Sử dụng thuốc bôi kháng nấm tại chỗ: Phương pháp này thích hợp cho các trường hợp bệnh nhẹ, vi nấm mới chỉ tổn thương ở bề mặt hoặc dưới 50% diện tích của móng và chưa lan đến gốc móng. Các loại thuốc bôi phổ biến bao gồm Amorolfine, Ciclopirox, Terbinafine hoặc Efinaconazole dưới dạng kem bôi, dung dịch hoặc sơn móng y khoa. Trước khi bôi thuốc, người bệnh cần rửa sạch tay, lau khô và dùng dũa móng cạo nhẹ lớp sừng dày trên bề mặt để thuốc dễ dàng thẩm thấu sâu vào bên trong.
• Sử dụng thuốc kháng nấm đường uống: Được chỉ định khi tổn thương đã lan rộng đến gốc móng, ảnh hưởng đến nhiều móng cùng lúc hoặc khi thuốc bôi không mang lại hiệu quả. Các hoạt chất thường dùng bao gồm Terbinafine, Itraconazole hoặc Fluconazole. Thuốc uống giúp tiêu diệt vi nấm từ sâu bên trong giường móng và chất mầm móng, giúp phần móng mới mọc ra hoàn toàn khỏe mạnh. Do thuốc uống kháng nấm có thể gây ảnh hưởng đến chức năng gan, người bệnh cần được xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan trước và trong suốt quá trình điều trị.
• Liệu pháp điều trị kết hợp: Đối với các trường hợp nấm móng nặng hoặc tái phát nhiều lần, việc kết hợp đồng thời giữa thuốc uống toàn thân và thuốc bôi tại chỗ sẽ giúp tăng cường tối đa hiệu quả tiêu diệt nấm, rút ngắn thời gian điều trị.
• Ứng dụng công nghệ laser: Laser Nd:YAG xung dài với bước sóng 1064nm là một bước tiến mới trong điều trị nấm móng. Nhiệt năng từ tia laser sẽ xuyên qua bản móng để tiêu diệt các tế bào nấm mà không gây tổn thương cho vùng da xung quanh. Phương pháp này vô cùng phù hợp cho những bệnh nhân có bệnh lý nền về gan, thận hoặc người lớn tuổi không thể sử dụng thuốc uống kháng nấm.
• Vệ sinh và can thiệp ngoại khoa: Bác sĩ có thể tiến hành mài mỏng bản móng hoặc cắt bỏ phần móng bị hư hại nặng nề bằng hóa chất (như dùng urea nồng độ cao) hoặc phẫu thuật tháo móng trong trường hợp móng bị biến dạng nghiêm trọng, gây đau đớn dữ dội hoặc nhiễm trùng kèm theo.

Cách phòng ngừa nấm móng tay tái phát

Nấm móng tay là một bệnh lý rất dễ tái phát do các bào tử nấm luôn tồn tại xung quanh môi trường sống của chúng ta. Để bảo vệ đôi bàn tay và ngăn ngừa vi nấm quay trở lại tấn công, bạn cần thiết lập và duy trì những thói quen chăm sóc khoa học dưới đây:

• Giữ đôi bàn tay luôn khô ráo: Vi nấm cực kỳ ưa thích môi trường ẩm ướt. Vì vậy, bạn hãy luôn lau khô tay thật kỹ bằng khăn bông sạch sau khi rửa tay, đặc biệt chú ý đến các kẽ ngón tay và vùng xung quanh móng.
• Sử dụng găng tay bảo hộ chống thấm: Khi phải làm các công việc nhà như rửa bát, giặt quần áo, lau dọn nhà cửa hoặc khi phải tiếp xúc với các hóa chất tẩy rửa, bạn hãy đeo găng tay cao su có lót một lớp bông mềm bên trong để tránh cho tay bị ẩm ướt và kích ứng.
• Cắt tỉa móng tay đúng cách: Nên cắt móng tay theo đường thẳng, tránh cắt quá sát phần thịt và không nên dũa khóe móng quá sâu vì dễ gây trầy xước da. Luôn khử trùng dụng cụ cắt tỉa móng bằng cồn y tế trước và sau khi sử dụng, tuyệt đối không dùng chung dụng cụ cắt móng với người khác.
• Hạn chế việc sơn móng liên tục: Việc lạm dụng các loại sơn móng tay, đắp móng bột hoặc gắn móng giả trong thời gian dài sẽ tạo ra một khoảng trống kín khí giữa móng giả và móng thật, giữ lại độ ẩm và tạo môi trường hoàn hảo cho nấm sinh sôi. Khi có nhu cầu làm đẹp và chọn các mẫu nail thời thượng, bạn nên ưu tiên lựa chọn những cơ sở làm móng uy tín, đảm bảo các bộ dụng cụ làm móng được tiệt trùng bằng máy hấp sấy chuyên dụng để phòng tránh nguy cơ lây nhiễm chéo.
• Giữ gìn vệ sinh môi trường sống: Thường xuyên giặt sạch và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời các vật dụng cá nhân như khăn lau tay, găng tay, chăn ga gối đệm để loại bỏ các bào tử nấm bám dính.

Một số câu hỏi thường gặp về bệnh nấm móng tay

Nấm móng tay có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc không?

Câu trả lời là không. Bản móng là một cấu trúc sừng cứng cáp và không có mạch máu nuôi dưỡng trực tiếp, do đó các tế bào miễn dịch của cơ thể không thể tiếp cận để tự tiêu diệt vi nấm giống như các vùng da khác. Nếu không có sự can thiệp của các hoạt chất kháng nấm chuyên biệt, vi nấm sẽ liên tục sinh sôi, ăn mòn toàn bộ chất sừng và phá hủy hoàn toàn móng tay, thậm chí lan rộng ra các ngón tay khác.

Thời gian điều trị nấm móng tay thường mất bao lâu?

Thời gian điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ mọc của móng tay mới để thay thế cho phần móng cũ bị tổn thương. Trung bình, móng tay cần khoảng từ 4 đến 6 tháng để mọc lại hoàn toàn từ gốc đến ngọn. Do đó, ngay cả khi vi nấm đã bị tiêu diệt hoàn toàn bởi thuốc, người bệnh vẫn cần tiếp tục kiên trì chăm sóc và chờ đợi vài tháng cho đến khi phần móng mới khỏe mạnh, hồng hào mọc ra thay thế hoàn toàn cho phần móng bị hư hại.

Người bị nấm móng tay nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào?

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, một chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp nuôi dưỡng móng tay khỏe mạnh từ bên trong và nâng cao sức đề kháng của cơ thể để chống lại vi nấm.

Người bệnh nên tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu biotin (vitamin B7) như trứng, các loại hạt, súp lơ; các thực phẩm giàu kẽm và sắt như thịt bò, hải sản, các loại đậu để kích thích móng mọc nhanh và cứng cáp hơn. Ngoài ra, việc hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện và tinh bột chế biến sẵn cũng vô cùng quan trọng, bởi đường là nguồn dinh dưỡng yêu thích thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của các loại nấm men trong cơ thể.

Xem thêm: Loại da của bạn là gì? Nhiều người nhận nhầm suốt nhiều năm