Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) vừa hỗ trợ triển khai một công cụ trực tuyến mới giúp mở rộng khả năng điều trị nhược thị ở trẻ em – căn bệnh được xem là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực một mắt có thể phòng tránh. Công cụ này được kỳ vọng sẽ giúp các bác sĩ không chuyên sâu về nhãn khoa nhi dễ dàng tiếp cận phác đồ điều trị chuẩn hóa, đặc biệt tại những khu vực thiếu chuyên gia mắt trẻ em.
NIH hỗ trợ phát triển công cụ điều trị nhược thị cho trẻ em
Theo thông báo từ NIH, một nhóm chuyên gia nghiên cứu bệnh mắt trẻ em đã phát triển công cụ hỗ trợ quyết định điều trị mang tên ANDI (Amblyopia Navigator Decision-Support Instrument).
Đây là nền tảng trực tuyến mã nguồn mở nhằm hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị nhược thị ở trẻ em dựa trên dữ liệu khoa học đã được kiểm chứng.
Nhược thị, còn gọi là “lazy eye”, xảy ra khi não bộ không phát triển khả năng nhìn bình thường ở một hoặc cả hai mắt trong giai đoạn đầu đời. Nếu không được phát hiện sớm, tình trạng này có thể gây suy giảm thị lực vĩnh viễn.
Nhược thị ảnh hưởng khoảng 3% trẻ em
NIH cho biết nhược thị hiện là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực một mắt có thể phòng tránh ở trẻ em tại Mỹ, ảnh hưởng khoảng 3/100 trẻ nhỏ.
Bệnh có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân như:
- Hai mắt lệch nhau (lé mắt)
- Chênh lệch độ kính lớn giữa hai mắt
- Tật khúc xạ nặng không được điều chỉnh
- Tầm nhìn bị cản trở bởi đục thủy tinh thể hoặc sụp mí mắt
Theo các chuyên gia, nếu bỏ lỡ “giai đoạn vàng” điều trị trong thời thơ ấu, việc phục hồi thị lực sau này sẽ rất khó khăn.
Công cụ ANDI hoạt động như thế nào?
ANDI được thiết kế nhằm hỗ trợ mọi bác sĩ mắt, kể cả những người không chuyên sâu về nhãn khoa nhi, đưa ra quyết định điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.
Hỗ trợ từ chẩn đoán đến theo dõi điều trị
Sau khi nhập các dữ liệu lâm sàng cơ bản, ANDI sẽ:
- Gợi ý đơn kính phù hợp
- Đánh giá thời gian theo dõi bằng kính đơn thuần
- Đề xuất phương pháp điều trị tiếp theo nếu thị lực không cải thiện
- Hướng dẫn tái khám và theo dõi tái phát
Theo NIH, khoảng một phần ba trẻ bị nhược thị có thể cải thiện đáng kể chỉ nhờ đeo kính đúng độ mà chưa cần can thiệp thêm.
Nếu việc đeo kính không đủ hiệu quả, công cụ sẽ đề xuất thêm các phương pháp như:
- Bịt mắt khỏe vài giờ mỗi ngày
- Dùng thuốc nhỏ atropine để làm mờ mắt khỏe
- Áp dụng liệu pháp kỹ thuật số qua trò chơi hoặc video chuyên biệt
Thiếu bác sĩ nhãn khoa nhi là vấn đề lớn tại Mỹ
Một trong những lý do NIH thúc đẩy dự án này là tình trạng thiếu hụt chuyên gia nhãn khoa nhi tại nhiều khu vực ở Mỹ.
Nhiều bang gần như không có chuyên gia mắt trẻ em
Các nghiên cứu gần đây cho thấy sự phân bổ bác sĩ nhãn khoa nhi và bác sĩ đo thị lực nhi khoa tại Mỹ rất mất cân bằng. Có bang tập trung nhiều chuyên gia, nhưng cũng có nơi gần như không có bác sĩ chuyên điều trị mắt cho trẻ em.
Tiến sĩ Stacy L. Pineles thuộc Viện Jules Stein cho biết nhóm nghiên cứu hy vọng công cụ ANDI sẽ giúp thu hẹp khoảng cách chăm sóc mắt trẻ em giữa các khu vực.
Điều trị nhược thị đang có nhiều tiến bộ mới
Trong nhiều năm qua, NIH liên tục tài trợ cho các nghiên cứu liên quan đến phát hiện và điều trị nhược thị.
Các công nghệ mới đang thay đổi cách điều trị
Ngoài các phương pháp truyền thống như bịt mắt hoặc dùng atropine, nhiều công nghệ mới đang được phát triển nhằm tăng hiệu quả điều trị.
Một số liệu pháp kỹ thuật số hiện cho phép trẻ điều trị nhược thị thông qua video hoặc trò chơi tương tác thay vì phải bịt mắt kéo dài.
Trong khi đó, các nghiên cứu mới về thần kinh thị giác thậm chí đang mở ra hy vọng điều trị nhược thị ở người trưởng thành – điều trước đây được xem là gần như không thể.
Cộng đồng bệnh nhân cũng kỳ vọng vào các liệu pháp mới
Trên Reddit và nhiều diễn đàn quốc tế, cộng đồng bệnh nhân nhược thị đang đặc biệt quan tâm tới các nghiên cứu mới về thuốc kích thích thần kinh thị giác và phục hồi khả năng nhìn hai mắt.
Dù phần lớn vẫn trong giai đoạn thử nghiệm, nhiều chuyên gia cho rằng các tiến bộ công nghệ có thể thay đổi hoàn toàn cách điều trị nhược thị trong tương lai.
Phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất
Các chuyên gia mắt nhấn mạnh rằng việc phát hiện sớm vẫn là chìa khóa để điều trị nhược thị thành công.
Trẻ nên được khám mắt định kỳ từ sớm
Theo NIH và Viện Mắt Quốc gia Mỹ (NEI), trẻ em nên được kiểm tra thị lực định kỳ ngay từ giai đoạn mẫu giáo để phát hiện sớm các bất thường về mắt.
Nhiều trường hợp nhược thị không có biểu hiện rõ ràng nên cha mẹ rất khó nhận biết nếu không kiểm tra chuyên khoa.
Các dấu hiệu cần chú ý gồm:
- Trẻ thường nghiêng đầu khi nhìn
- Một mắt lệch hướng
- Hay nheo mắt
- Khó tập trung khi đọc hoặc học
Kết luận
Dự án ANDI do NIH hỗ trợ được xem là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng khả năng điều trị nhược thị cho trẻ em, đặc biệt tại những khu vực thiếu chuyên gia nhãn khoa nhi.
Việc kết hợp dữ liệu nghiên cứu, công nghệ số và hướng dẫn điều trị chuẩn hóa không chỉ giúp bác sĩ dễ tiếp cận hơn mà còn mở ra cơ hội cải thiện thị lực cho hàng triệu trẻ em trên toàn thế giới.