Nhiều người có thói quen tự đo huyết áp tại nhà nhưng lại không biết rằng chỉ một sai sót nhỏ trong tư thế đặt tay cũng có thể khiến kết quả sai lệch đáng kể. Các nghiên cứu mới cho thấy việc đặt cánh tay không đúng vị trí khi đo huyết áp có thể làm chỉ số tăng giả, thậm chí khiến người khỏe mạnh bị chẩn đoán nhầm là mắc tăng huyết áp.
Vì sao tư thế đặt tay lại ảnh hưởng đến kết quả đo huyết áp?
Huyết áp phản ánh áp lực máu tác động lên thành động mạch. Khi đo huyết áp, vị trí cánh tay ảnh hưởng trực tiếp đến áp lực máu ghi nhận được trong động mạch cánh tay.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa JAMA Internal Medicine, việc để tay sai tư thế có thể làm kết quả huyết áp tăng cao giả tạo.
Các nhà nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins (Mỹ) đã tiến hành thử nghiệm trên 133 người trưởng thành từ 18–80 tuổi để so sánh các tư thế đặt tay khác nhau khi đo huyết áp.
Kết quả cho thấy:
- Khi đặt cánh tay trên đùi, huyết áp tâm thu tăng trung bình khoảng 3,9 mmHg
- Huyết áp tâm trương tăng khoảng 4 mmHg
- Nếu để cánh tay buông thõng bên hông, huyết áp tâm thu có thể tăng hơn 6 mmHg so với thực tế
Các chuyên gia cảnh báo mức sai lệch vài mmHg tưởng nhỏ nhưng có thể khiến nhiều người bị xếp nhầm vào nhóm tăng huyết áp.
Vì sao tay đặt thấp hơn tim làm huyết áp tăng giả?
Trọng lực làm thay đổi áp lực máu
Khi cánh tay đặt thấp hơn tim, trọng lực khiến áp lực trong động mạch tăng lên, từ đó làm máy đo ghi nhận chỉ số huyết áp cao hơn thực tế.
Ngoài ra, việc giữ tay không được nâng đỡ cũng khiến cơ tay căng lên, ảnh hưởng đến lưu lượng máu và làm kết quả sai lệch.
Nguy cơ chẩn đoán và điều trị không cần thiết
Theo nhóm nghiên cứu, mức chênh lệch hơn 6 mmHg hoàn toàn có thể khiến một người có huyết áp bình thường bị đánh giá là tăng huyết áp giai đoạn 1 hoặc giai đoạn 2.
Điều này đặc biệt nguy hiểm với người thường xuyên tự đo huyết áp tại nhà nhưng không thực hiện đúng kỹ thuật.
Cách đặt tay đúng khi đo huyết áp
Đặt cánh tay ngang mức tim
Các chuyên gia khuyến nghị cánh tay cần được đặt trên bàn hoặc mặt phẳng chắc chắn sao cho vòng bít nằm ngang mức tim. Đây là tư thế giúp kết quả đo ổn định và chính xác nhất.
Ngồi đúng tư thế
Khi đo huyết áp tại nhà, nên:
- Ngồi tựa lưng vào ghế
- Đặt hai chân chạm sàn
- Không bắt chéo chân
- Thả lỏng cơ thể
- Không nói chuyện trong lúc đo
Ngoài ra, nên nghỉ ngơi ít nhất 5–10 phút trước khi đo để tránh huyết áp tăng tạm thời do vận động hoặc căng thẳng.
Nên đo huyết áp tay trái hay tay phải?
Theo khuyến nghị từ chuyên gia tim mạch, lần đầu tiên nên đo huyết áp ở cả hai tay. Tay có chỉ số cao hơn sẽ được dùng để theo dõi ở những lần đo sau.
Thông thường, huyết áp giữa hai tay chỉ chênh lệch nhẹ. Tuy nhiên, nếu chênh lệch thường xuyên trên 10–20 mmHg, người bệnh nên đi khám vì có thể liên quan đến bệnh lý mạch máu hoặc xơ vữa động mạch.
Những sai lầm phổ biến khi đo huyết áp tại nhà
Đo ngay sau khi vận động
Đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc tập thể dục trước khi đo có thể khiến huyết áp tăng tạm thời.
Uống cà phê hoặc hút thuốc trước khi đo
Caffeine và nicotine có thể làm huyết áp tăng trong thời gian ngắn. Các chuyên gia khuyên nên tránh sử dụng trước khi đo ít nhất 30 phút.
Quấn vòng bít sai cách
Vòng bít quá lỏng hoặc quá chặt đều có thể khiến kết quả sai lệch đáng kể.
Đo khi đang căng thẳng
Stress và lo lắng cũng có thể khiến chỉ số huyết áp tăng cao giả tạo.
Cách đo huyết áp tại nhà chính xác hơn
Để kết quả đo đáng tin cậy hơn, người dùng nên:
- Đo vào cùng một thời điểm mỗi ngày
- Sử dụng cùng một máy đo
- Đo ít nhất 2 lần, mỗi lần cách nhau 1–2 phút
- Ghi lại kết quả để theo dõi lâu dài
Ngoài ra, nên ưu tiên máy đo huyết áp bắp tay thay vì máy đo cổ tay vì thường cho độ chính xác cao hơn.
Kết luận
Đặt tay sai tư thế khi đo huyết áp là lỗi rất phổ biến nhưng có thể khiến kết quả tăng giả đáng kể. Việc để tay thấp hơn tim hoặc không có điểm tựa có thể khiến người khỏe mạnh bị chẩn đoán nhầm tăng huyết áp và dẫn đến điều trị không cần thiết.
Để đảm bảo kết quả chính xác, người đo cần đặt cánh tay ngang mức tim, ngồi đúng tư thế và giữ cơ thể thư giãn trong suốt quá trình đo huyết áp.
