Ngưng thở khi ngủ (sleep apnea) là tình trạng rối loạn hô hấp xảy ra khi người bệnh liên tục ngừng thở trong lúc ngủ. Những khoảng dừng này có thể kéo dài từ vài giây đến hơn 10 giây, lặp lại nhiều lần trong đêm mà người bệnh thường không nhận ra. Theo WebMD, đây là một bệnh lý phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót, có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm như tim mạch, đột quỵ và tiểu đường.
Ngưng thở khi ngủ là gì?
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng đường thở bị tắc nghẽn hoặc não bộ không gửi tín hiệu hô hấp trong lúc ngủ, khiến người bệnh bị gián đoạn nhịp thở nhiều lần trong đêm.
Mỗi lần ngưng thở, lượng oxy trong máu giảm xuống, buộc não phải “đánh thức” cơ thể trong thời gian ngắn để khôi phục hô hấp. Điều này khiến giấc ngủ bị chia cắt liên tục và không đạt được trạng thái ngủ sâu cần thiết.
Các loại ngưng thở khi ngủ
1. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA)
Đây là dạng phổ biến nhất. Xảy ra khi cơ vùng họng và lưỡi thư giãn quá mức, làm đường thở bị thu hẹp hoặc tắc hoàn toàn trong lúc ngủ.
Khi đó, người bệnh có thể:
- Ngáy to
- Thở gấp hoặc nghẹt thở
- Thức giấc đột ngột giữa đêm
2. Ngưng thở khi ngủ trung ương (CSA)
Không phải do tắc nghẽn đường thở, mà do não bộ không gửi tín hiệu điều khiển hô hấp đúng cách.
Thường gặp ở người có:
- Bệnh tim
- Đột quỵ
- Rối loạn thần kinh
3. Hội chứng ngưng thở hỗn hợp
Là sự kết hợp giữa OSA và CSA, vừa có tắc nghẽn đường thở vừa có rối loạn điều khiển hô hấp.
Nguyên nhân gây ngưng thở khi ngủ
Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
- Thừa cân, béo phì
- Đường thở hẹp bẩm sinh
- Amidan hoặc VA lớn
- Tuổi tác cao
- Hút thuốc lá
- Dùng rượu hoặc thuốc an thần trước khi ngủ
Ngoài ra, yếu tố di truyền và cấu trúc vùng cổ họng cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Triệu chứng ngưng thở khi ngủ
Người bệnh thường không tự nhận ra, nhưng có thể gặp:
- Ngáy to kéo dài
- Thức giấc giữa đêm kèm cảm giác nghẹt thở
- Khô miệng hoặc đau họng khi thức dậy
- Buồn ngủ ban ngày
- Đau đầu buổi sáng
- Khó tập trung, giảm trí nhớ
Ngưng thở khi ngủ nguy hiểm như thế nào?
Nếu không điều trị, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng:
1. Bệnh tim mạch
Thiếu oxy lặp đi lặp lại trong đêm có thể làm tăng huyết áp và gây áp lực lên tim.
2. Đột quỵ
Ngưng thở khi ngủ làm tăng nguy cơ rối loạn mạch máu não.
3. Tiểu đường type 2
Rối loạn giấc ngủ ảnh hưởng đến chuyển hóa đường trong cơ thể.
4. Rối loạn nhịp tim
Cơ thể thiếu oxy có thể gây loạn nhịp tim về đêm.
5. Tai nạn do buồn ngủ ban ngày
Người bệnh dễ mất tập trung, tăng nguy cơ tai nạn khi lái xe hoặc làm việc.
Chẩn đoán ngưng thở khi ngủ
Bác sĩ có thể chỉ định:
- Theo dõi giấc ngủ tại nhà
- Đo nồng độ oxy và nhịp thở
- Polysomnography (nghiên cứu giấc ngủ tại phòng lab)
Các xét nghiệm này giúp xác định mức độ nặng nhẹ của bệnh.
Cách điều trị ngưng thở khi ngủ
1. Thay đổi lối sống
- Giảm cân nếu thừa cân
- Ngủ nghiêng thay vì nằm ngửa
- Tránh rượu và thuốc an thần
- Ngưng hút thuốc
2. Máy CPAP
CPAP là thiết bị phổ biến nhất, giúp thổi khí áp lực dương để giữ đường thở luôn mở khi ngủ.
3. Thiết bị hỗ trợ khác
- Máng nha khoa điều chỉnh hàm
- Phẫu thuật trong trường hợp nặng
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đi khám nếu có:
- Ngáy to kéo dài
- Thường xuyên buồn ngủ ban ngày
- Thức giấc vì nghẹt thở
- Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
Kết luận
Ngưng thở khi ngủ là một rối loạn hô hấp nghiêm trọng nhưng thường bị bỏ qua. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách không chỉ cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn giúp giảm nguy cơ các bệnh nguy hiểm như tim mạch, đột quỵ và tiểu đường.