Trong nhiều thập kỷ, các hướng dẫn dinh dưỡng thường khuyến khích người dân ưu tiên sữa ít béo hoặc tách béo để giảm nguy cơ tim mạch. Tuy nhiên, những nghiên cứu mới gần đây đang khiến cuộc tranh luận về “sữa nguyên kem” trở nên sôi động trở lại. Một số dữ liệu cho thấy các sản phẩm dairy full-fat như sữa nguyên kem, phô mai và sữa chua nguyên béo có thể không gây hại tim mạch như từng lo ngại trước đây. Dù vậy, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất vẫn là tổng thể chế độ ăn uống chứ không phải chỉ một loại thực phẩm riêng lẻ.
Sữa nguyên kem là gì?
Sữa nguyên kem (whole milk hoặc full-fat milk) là loại sữa giữ nguyên lượng chất béo tự nhiên, thường chứa khoảng 3,25% chất béo. Trong khi đó:
- Sữa ít béo thường chứa khoảng 1–2% chất béo
- Sữa tách béo gần như không còn chất béo
Ngoài lượng chất béo khác nhau, các loại sữa này vẫn cung cấp:
- Protein
- Canxi
- Vitamin B
- Vitamin D (nếu được bổ sung)
Vì sao trước đây sữa nguyên kem bị hạn chế? Lo ngại về chất béo bão hòa
Các sản phẩm sữa nguyên kem chứa khá nhiều chất béo bão hòa – loại chất béo từng được cho là làm tăng cholesterol LDL (“cholesterol xấu”) và nguy cơ bệnh tim.
Theo khuyến nghị truyền thống:
- Người trưởng thành nên hạn chế chất béo bão hòa
- Ưu tiên thực phẩm ít béo hoặc không béo
Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) hiện vẫn khuyến nghị:
- Ưu tiên dairy ít béo
- Giữ lượng chất béo bão hòa dưới khoảng 6–10% tổng lượng calo mỗi ngày
Quan điểm về sữa nguyên kem đang thay đổi thế nào?
Một số nghiên cứu cho kết quả “ít tiêu cực hơn dự đoán”
Theo Harvard Health, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, yogurt nguyên béo, phô mai nguyên béo và một số sản phẩm dairy lên men có thể có tác động trung tính hoặc thậm chí hơi có lợi với tim mạch ở một số nhóm người.
Các nhà nghiên cứu cho rằng:
- Cấu trúc thực phẩm dairy khá phức tạp
- Không phải mọi chất béo bão hòa đều tác động giống nhau
- Phô mai và yogurt có thể khác đáng kể so với bơ hoặc kem béo
Tuy nhiên chưa thể kết luận “càng béo càng tốt”
Dù có những nghiên cứu tích cực hơn về dairy nguyên béo, nhiều chuyên gia nhấn mạnh:
- Chưa có đủ bằng chứng để khuyến khích ăn nhiều chất béo bão hòa
- Sữa nguyên kem không phải “siêu thực phẩm”
- Tổng chế độ ăn mới là yếu tố quan trọng nhất
Một nghiên cứu lớn trên hơn 400.000 người vẫn cho thấy nhóm tiêu thụ nhiều dairy fat có nguy cơ tử vong tim mạch cao hơn.
Sữa nguyên kem có lợi ích gì?
Có thể giúp no lâu hơn
Một số chuyên gia cho rằng chất béo trong dairy có thể:
- Tăng cảm giác no
- Giúp ăn ít hơn ở bữa sau
- Giảm cảm giác thèm ăn ở một số người
Tuy nhiên, hiệu quả này không giống nhau ở tất cả mọi người.
Giữ lại vitamin tan trong chất béo
Sữa nguyên kem chứa vitamin A, vitamin D và vitamin K2 ở dạng tự nhiên hòa tan trong chất béo, giúp cơ thể hấp thu tốt hơn.
Một số dairy lên men có thể có lợi cho đường ruột
Yogurt và phô mai lên men chứa probiotics, peptide sinh học, hợp chất hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, được cho là có thể hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa ở một số người.
Những ai nên cẩn thận với sữa nguyên kem?
Người có cholesterol cao hoặc bệnh tim mạch
Vì chứa nhiều chất béo bão hòa hơn, nên nhóm người này nếu dùng sữa nguyên kem dễ làm, tăng LDL cholesterol, bệnh tim mạch, tăng huyết áp hay béo phì. Vì vậy, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi dùng nhiều dairy nguyên béo.
Người đang cần kiểm soát cân nặng
Sữa nguyên kem có nhiều calo hơn sữa ít béo.
Ví dụ:
- 1 ly whole milk có thể chứa khoảng 150 calo
- Trong khi skim milk thấp hơn đáng kể
Nếu dùng quá nhiều mà không kiểm soát tổng calo, nguy cơ tăng cân vẫn có thể xảy ra.
Có phải sữa ít béo luôn “kém lành mạnh” hơn?
Không hẳn
Một số người hiện cho rằng thực phẩm ít béo “xấu” hơn vì đôi khi:
- Bị thêm đường
- Bị xử lý nhiều hơn
- Ít tạo cảm giác no
Tuy nhiên, điều này không đúng với tất cả sản phẩm.
Nhiều loại sữa ít béo không đường hay yogurt ít béo nguyên chất vẫn là lựa chọn tốt cho sức khỏe.
Điều quan trọng là tổng thể chế độ ăn
Theo Harvard Health, vấn đề dinh dưỡng hiếm khi nằm ở một món riêng lẻ mà thường là toàn bộ chế độ ăn và lối sống.
Ví dụ:
- Phô mai trong khẩu phần cân bằng khác với pizza siêu chế biến nhiều thịt nguội
- Yogurt nguyên chất khác với kem nhiều đường
Có cần uống sữa để khỏe mạnh?
Không bắt buộc với mọi người
WebMD cho biết người trưởng thành không bắt buộc phải dùng dairy để khỏe mạnh nếu vẫn đảm bảo:
- Đủ protein
- Đủ canxi
- Vitamin D
- Dinh dưỡng cân bằng từ nguồn khác
Sữa thực vật có thay thế được không?
Một số loại sữa thực vật như:
- Sữa đậu nành
- Sữa yến mạch
- Sữa hạnh nhân
có thể là lựa chọn phù hợp với người:
- Không dung nạp lactose
- Dị ứng sữa bò
- Ăn chay
Tuy nhiên, hàm lượng protein và dinh dưỡng có thể khác nhau đáng kể giữa các loại.
Vậy nên chọn sữa nguyên kem hay ít béo?
Các chuyên gia cho rằng lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào:
- Tình trạng tim mạch
- Mức cholesterol
- Cân nặng
- Tổng chế độ ăn
- Mức vận động
- Nhu cầu calo cá nhân
Một số người khỏe mạnh có thể dùng dairy nguyên béo ở mức vừa phải trong chế độ ăn cân bằng. Trong khi đó, người có nguy cơ tim mạch cao thường vẫn được khuyến nghị ưu tiên sản phẩm ít béo.
Kết luận
Những nghiên cứu mới đang khiến quan điểm về sữa nguyên kem trở nên linh hoạt hơn so với trước đây. Một số sản phẩm dairy nguyên béo, đặc biệt là yogurt và phô mai lên men, có thể không gây hại tim mạch như từng nghĩ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa rằng càng ăn nhiều chất béo bão hòa càng tốt.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là chế độ ăn tổng thể, mức vận động và kiểm soát lượng calo hằng ngày thay vì chỉ tập trung vào việc chọn sữa nguyên kem hay sữa ít béo.